Hiện nay, trên địa bàn xã Thượng Minh, bà con nông dân đang tập trung chuẩn bị sản xuất lúa vụ Mùa. Điều kiện thời tiết diễn biến phức tạp, mưa nhiều, độ ẩm không khí cao, xen kẽ những ngày nắng nóng là môi trường thuận lợi để nhiều đối tượng sâu bệnh phát sinh, gây hại, đặc biệt là bệnh đạo ôn và sâu đục thân hại mạ. Để hạn chế thiệt hại, bảo vệ năng suất và chất lượng lúa, UBND xã Thượng Minh đề nghị bà con nông dân tăng cường kiểm tra đồng ruộng, chủ động áp dụng các biện pháp phòng, chống sâu bệnh theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

Một số hình ảnh tại buổi kiểm tra, thăm nắm tình hình sâu bệnh trên địa bản xã Thượng Minh của cán bộ khuyến nông 

Chủ động phòng, chống bệnh đạo ôn

Bệnh đạo ôn là một trong những bệnh nguy hiểm nhất trên cây lúa, do nấm gây ra và có khả năng lây lan nhanh trong điều kiện thời tiết thuận lợi.

Dấu hiệu nhận biết bệnh là trên lá xuất hiện các chấm nhỏ như giọt dầu, sau đó phát triển thành các vết bệnh hình thoi, giữa vết có màu bạc trắng, xung quanh viền nâu đỏ. Khi bệnh phát triển mạnh sẽ làm cháy lá, cây lúa sinh trưởng kém, cổ bông, cổ gié và đốt thân bị thâm đen, gãy, hạt lép nhiều, thậm chí gây mất trắng nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.

Nguồn bệnh tồn tại trên hạt giống, đất, nước, rơm rạ, cỏ dại và phát sinh mạnh khi sử dụng giống nhiễm bệnh, thời tiết mát từ 18–25°C, mưa nhiều, độ ẩm cao, trời âm u, có sương mù hoặc mưa phùn. Những chân ruộng trũng, khó thoát nước, bón thừa phân đạm hoặc bón phân không cân đối cũng làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh.

Để phòng bệnh hiệu quả, bà con cần vệ sinh đồng ruộng, thu gom và tiêu hủy rơm rạ, cỏ dại mang mầm bệnh sau thu hoạch; bón vôi cải tạo đất; xử lý hạt giống bằng nước nóng khoảng 54°C trong thời gian 15–20 phút trước khi gieo cấy; ưu tiên sử dụng các giống lúa có khả năng kháng bệnh; loại bỏ ngay những khóm mạ đã nhiễm bệnh; cấy với mật độ hợp lý, không cấy quá dày và giữ mực nước phù hợp trên ruộng.

Trong quá trình chăm sóc, cần bón phân cân đối giữa đạm, lân và kali, không bón thúc đạm muộn hoặc quá nhiều. Khi phát hiện ruộng bị bệnh phải dừng ngay việc bón đạm, duy trì mực nước nông từ 2–3 cm và sử dụng các loại thuốc đặc hiệu như Filia 525SE, Beam 75WP, Fuji-One 40EC, Tinano Super 600SE... theo đúng hướng dẫn sử dụng. Đối với bệnh đạo ôn cổ bông, cần phun phòng trước khi lúa trỗ từ 5–7 ngày để đạt hiệu quả cao.

Tăng cường phòng trừ sâu đục thân hại mạ

Bên cạnh bệnh đạo ôn, sâu đục thân cũng là đối tượng dịch hại nguy hiểm thường xuất hiện trong vụ Mùa.

Bướm trưởng thành có màu vàng nhạt, giữa cánh có một chấm đen, thường hoạt động mạnh vào ban đêm và bị thu hút bởi ánh sáng đèn. Trứng được đẻ thành từng ổ trên mặt lá lúa hoặc lá mạ, bên ngoài phủ lớp lông tơ giống như "hạt đỗ bị mốc". Sâu non có màu trắng sữa, đầu vàng nâu, sau khi nở sẽ chui vào bên trong thân lúa để gây hại. Nhộng thường tồn tại trong gốc rạ sau thu hoạch.

Hằng năm, sâu đục thân phát sinh từ 5–6 lứa, trong đó lứa gây hại mạnh vào vụ Mùa thường rơi vào khoảng tháng 9. Ở giai đoạn mạ và đẻ nhánh, sâu làm héo nõn, chết dảnh; khi lúa làm đòng và trỗ bông sẽ gây hiện tượng ung đòng, bông bạc, làm giảm đáng kể năng suất.

Để hạn chế thiệt hại do sâu đục thân gây ra, bà con cần thực hiện cày bừa sớm, phơi ải hoặc ngâm nước sau thu hoạch nhằm tiêu diệt nhộng còn tồn tại trong gốc rạ. Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng để phát hiện sớm, ngắt bỏ các ổ trứng, cắt và tiêu hủy các dảnh lúa bị héo do sâu gây hại.

Trong giai đoạn lúa đẻ nhánh, cần hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để bảo vệ các loài thiên địch, bởi cây lúa vẫn có khả năng đẻ nhánh mới để bù đắp số dảnh bị hại. Trường hợp cuối thời kỳ đẻ nhánh, nếu mật độ sâu cao, có thể sử dụng thuốc hạt Gà Nòi 95SP với lượng 2 kg/1.000 m², trộn với đất bột rồi rắc đều trên ruộng và giữ nước theo hướng dẫn. Khi lúa bước vào giai đoạn ôm đòng, nếu theo dõi thấy bướm xuất hiện rộ với mật độ cao, sau khoảng 7 ngày cần phun các loại thuốc trừ trứng và sâu non như Patox 95SP, Gà Nòi 95SP, Voliam Targo 063SC... theo đúng khuyến cáo của cơ quan chuyên môn.

Trước diễn biến phức tạp của thời tiết và nguy cơ sâu bệnh gia tăng, UBND xã Thượng Minh đề nghị các thôn và toàn thể bà con nông dân thường xuyên thăm đồng, theo dõi sát tình hình sinh trưởng của cây lúa để phát hiện sớm các đối tượng sâu bệnh; chủ động áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng trừ theo nguyên tắc "phòng là chính", xử lý kịp thời khi sâu bệnh mới xuất hiện, không để lây lan trên diện rộng. Khi phát hiện sâu bệnh phát sinh bất thường hoặc có dấu hiệu bùng phát thành dịch, bà con cần báo ngay cho cán bộ nông nghiệp hoặc UBND xã để được hướng dẫn xử lý kịp thời, góp phần bảo vệ an toàn sản xuất vụ Mùa, phấn đấu đạt năng suất và hiệu quả kinh tế cao./.

Thực hiện: Ngô Dương